Industrial railway lines in Thessaloniki
1865-2010

Πλινθοκεραμοποειο Allatini / Brickworks of Allatini (1888-1936)

Το μεγαλυτερο βιομηχανικο σιδηροδρομικο δικτυο πλατους 600 mm που στρωθηκε στη Θεσσαλονικη, κατασκευαστηκε απο τα πλινθοκεραμοποιεια της εταιρειας των ιταλοεβραιων αδελφων Allatini που ιδρυθηκε το 1880, στο χωρο που περικλειουν σημερα οι δρομοι Μαρκου Μποτσαρη, Δελφων, Ορεστου και Ανδρουτσου. Απο το 1897 μαζι με τον ομωνυμο μυλο αποτελεσαν την Ανωνυμη Βιομηχανικη και Εμπορικη Εταιρεια Θεσσαλονικης (Societé Anonyme Industrielle et Commerciale de Salonique). Με τις πολλες διακλαδωσεις των γραμμων που στρωθηκαν, συνδεθηκαν το εργοστασιο, με τη περιοχη των Καπουτζηδων, απο οπου τα βαγονετα εφερναν τον αργιλλο που αποτελουσε την πρωτη υλη, καθως και με το λιμανακι του σημερινου Ναυτικου Ομιλου, οπου γινοταν η φορτωση των κεραμιδιων και των τουβλων σε πλοια. Το 1911 οι Allatini απελαθηκαν απο την οθωμανικη κυβερνηση (ως ιταλοι υπηκοοι) λογω του ιταλοτουρκικου πολεμου και μετα την απελευθερωση της πολης η εταιρεια περιηλθε σε ελληνες επιχειρηματιες με επικεφαλης τον Κοσμα Πανουτσο.

Οι 3 ατμαμαξες που αγορασθηκαν απο την εταιρεια Allatini μετα το 1917 προερχονταν απο την εκποιηση υλικου των συμμαχικων δυναμεων. Συμφωνα με την λιστα που με παραχωρησε ο Γιαννης Ζαρταλουδης, οι ατμαμαξες Simplex του World Department Light Railways (WDLR) που λειτουργησαν στα στρατιωτικα δικτυα της Μακεδονιας κατα τη διαρκεια του Α παγκοσμιου πολεμου, ειτε μεταφερθηκαν σε αλλες ευρωπαικες χωρες και την Βρετανια, ειτε αγορασθηκαν απο βιομηχανικες εταιρειες η ιδιωτες, τοσο στη Θεσσαλονικη, οσο και στην Αθηνα. Οι ατμαμαξες ηταν οι παρακατω:

1. No 538 [LR2259, Dorman 4JO, 40hp, 6T, 600mm]. Αγοραστηκε στις 15 Νοεμβριου 1917.

2. No 938 [LR2659/6596, Dorman 2JO, 20hp, 600mm]. Αγοραστηκε στις 24 Ιουνιου 1918.  

3. No 1692 [LR2413/6600, Dorman 2JO, 20hp, 600mm]. Αγοραστηκε στις 24 Ιουνιου 1918.  

Το 1931 η διοικηση της εταιρειας υπεβαλε υπομνημα στον Γενικο Διοικητη Μακεδονιας στον οποιο ανεφερε οτι λογω της διαρρυθμισεως του σχεδιου πολεως υπηρχαν αντιπαραθεσεις με τους ιδιοκτητες ακινητων απο τα οποια διερχονταν η γραμμη. Εγινε ευρεια συσκεψη για το ποσο δυναται να τροποποιηθει η γραμμη Ντεκωβιλ, ωστε η να ακολουθησει καθ' ολη τη διαδρομη της την οχθη του χειμαρου μεχρι τις εκβολες του στην αποβαθρα του εργοστασιου, η αν επιβαλλονταν η τροποποιηση του σχεδιου πολεως στα σημεια διελευσης της γραμμης. Στη συσκεψη ελαβαν μερος  ο διευθυντης του σχεδιου πολεως Τριανταφυλλιδης, ο επιθεωρητης των σιδηροδρομων Δημητριου, ο νομικος συμβουλος της ΓΔΜ Παπαρηγοπουλος, ο επιθεωρητης βιομηχανιας Στεργιου, ο μηχανικος του δημου Θεσσαλονικης Κοκοροπουλος και ο διευθυντης της εταιρειας Allatini Λουλης [εφημ. Μακεδονικα Νεα, φ. 2467, 14 Νοεμβριου 1931]. Αποφασισθηκε  να εκδοθει Υπουργικο Διαταγμα που θα επετρεπε την διελευση της γραμμης απο οδους της πολης, αφου προηγουμενως υπογραφονταν συμβαση μεταξυ του Δημου Θεσσαλονικης και της εταιρειας που θα κανονιζε το ετησιο μισθωμα της δευτερης προς τον πρωτο. Με την υπ' αριθμ. 383, της 15 Μαιου 1935 αποφαση του δημοτικου συμβουλιου [φ. 2, υποφ. 5β, Αρχειο Δημου Θεσσαλονικης 1935],  καθοριζονταν ετησιο μισθωμα της εταιρειας προς τον Δημο 60.000 δρχ «δια την χρησιμοποιησιν δημοτικων οδων, δι' εγκαταστασεως επ' αυτων σιδηροδρομικων γραμμων».

Οι τελευταιοι επεκτειναν το δικτυο μεχρι την περιοχη της Μικρας και οι οποιες διατηρηθηκαν μεχρι το 1950. Η γραμμη που οδηγουσε στο λιμανακι του Ναυτικου Ομιλου, ηταν στρωμενη μεχρι το 1956, πανω σε υπερυψωμενο αναχωμα, στη μεση της οδου Παπαναστασιου. Στις 21 Σεπτεμβριου 1936, το εργοστασιο καταστραφηκε απο πυρκαγια και το 1939 ξανακτιστηκε στη περιοχη του σημερινου αλσους της Νεας Ελβετιας, χωρις ομως να κατασκευαστει εκ νεου σιδηροδρομικο δικτυο. Κατα τη διαρκεια του Β Παγκοσμιου πολεμου, το εργοστασιο ανεστειλε τη λειτουργια του. Μετα το τελος του πολεμου, συνεχισε τη λειτουργια του, απο το 1964 ομως το κεραμοποιειο λειτουργησε πλεον ως ανεξαρτητη εταιρεια με την επωνυμια Κεραμεια Αλλατινι.